Bestaat er een officiële voedingslijst van de dieet-ontstekingsindex?

Nee. Officieel is er een lijst van 45 voedingsparameters: voedingsstoffen, enkele kruiden en specerijen, thee en flavonoïdesubklassen. Voedingsmiddelen komen er alleen in via de parameters die ze leveren, dus elke voedingslijst is een vertaling daarvan naar de boodschappen en geen onderdeel van het gepubliceerde instrument.

Wat is de DII-waarde van een specifiek product?

De gepubliceerde index geeft geen waarden aan losse voedingsmiddelen. Getallen per product die online circuleren zijn berekeningen van derden op basis van voedingsstofdata, en verschillende mensen komen op verschillende uitkomsten. Behandel ze als illustratief.

Waarom scoren zaadoliën ontstekingsremmend?

Omdat de parameters voor omega 6 en meervoudig onverzadigd vet in de onderliggende biomarkerreview een remmende waarde kregen. Dat is een echt verschil tussen de index en de meeste populaire lijsten, en het is goed om te weten voordat je een DII-score als bevestiging van een van beide standpunten gebruikt.

Zit zout in de index?

Nee. Natrium is in geen enkele vorm een parameter. Een zoute voeding kan gewoon goed scoren, en dat is de duidelijkste reden om de score niet te lezen als een oordeel over hoe gezond een voedingspatroon is.

Kan ik mijn eigen score berekenen?

Goed berekenen vraagt volledige data over je inname van voedingsstoffen plus de referentieverdeling waartegen de index vergelijkt, daarom gebeurt het meestal binnen een studie. Benaderende tools bestaan, maar zijn niet het gevalideerde instrument en geen diagnose.

Dieet-ontstekingsindex: de volledige voedingslijst

De dieet-ontstekingsindex scoort 45 voedingsstoffen, specerijen en flavonoïden, geen producten. Elke richting, de dragers ervan en wat ontbreekt.

De dieet-ontstekingsindex (DII) bevat geen lijst met voedingsmiddelen. Hij scoort 45 voedingsparameters — vooral voedingsstoffen, plus een handvol kruiden, specerijen, thee en flavonoïdegroepen — en geeft elke parameter een richting, ontstekingsremmend of ontstekingsbevorderend, afgeleid uit gepubliceerde verbanden met ontstekingsmarkers in het bloed. De alledaagse producten in de tabellen hieronder zijn de dragers van die parameters. Dat verklaart ook waarom veel voedingsmiddelen die je zoekt er niet in staan.

Hoe de index de richting van een parameter bepaalt

De index is gebouwd op een review van gepubliceerd onderzoek dat voedingscomponenten koppelt aan zes ontstekingsmarkers: C-reactief proteïne, interleukine-1 bèta, interleukine-4, interleukine-6, interleukine-10 en tumornecrosefactor alfa. Interleukine-4 en interleukine-10 werken zelf ontstekingsremmend, dus stijging daarvan telt aan de remmende kant.

Elke parameter kreeg zo een waarde: negatief voor remmend, positief voor bevorderend. Voor een persoon wordt de inname per parameter vergeleken met een referentieverdeling uit voedingsdata van meerdere landen, omgezet naar een percentiel, vermenigvuldigd met de waarde en opgeteld. Er komt één getal uit voor die voeding: onder nul de remmende kant, boven nul de bevorderende.

Twee dingen volgen daaruit. De invoer is een heel voedingspatroon, meestal gewone inname uit een vragenlijst of enkele dagen registratie, niet één bord. En een heel voedingsmiddel staat er alleen in waar de auteurs er een parameter voor maakten, wat alleen bij wat specerijen, kruiden en thee gebeurde. Wat de dieet-ontstekingsindex is behandelt de methode.

Parameters met een ontstekingsremmende richting

Parameter	Richting	Alledaagse producten die het leveren	Effect op de score van het voedingspatroon	Kanttekening bij de meting
Vezels	Remmend	Bruine bonen, linzen, havermout, volkorenbrood, groente	Trekt de score omlaag, met een van de zwaarste gewichten	Voedingstabellen verschillen onderling
Omega 3-vetzuren	Remmend	Haring, makreel, zalm, walnoten, lijnzaad	Trekt omlaag	Hangt af van welke vissoort en portie zijn genoteerd
Omega 6 en totaal meervoudig onverzadigd vet	Remmend	Zonnebloem-, mais- en sojaolie, noten, zaden	Trekt omlaag, tegen de meeste populaire lijsten in	De index volgt zijn biomarkerliteratuur, niet die lijsten
Enkelvoudig onverzadigd vet	Remmend	Olijfolie, koolzaadolie, avocado, amandelen	Trekt omlaag, met klein gewicht	Nauwelijks te scheiden van totaal vet, dat andersom telt
Magnesium, zink, selenium	Remmend	Pompoenpitten, spinazie, bonen, paranoten	Trekken omlaag	Selenium hangt sterk af van de bodem
Vitamine A, C en E, bètacaroteen	Remmend	Wortel, pompoen, paprika, citrus, boerenkool	Trekken omlaag	Gaan achteruit door licht, bewaren en koken
Vitamine D	Remmend	Vette vis, eidooier, verrijkte producten	Trekt omlaag	Voeding verklaart maar een deel, zon staat niet in een dagboek
Thiamine, riboflavine, niacine, B6, foliumzuur	Remmend	Volkoren, peulvruchten, bladgroente, vlees	Trekken licht omlaag	Verrijking van meel verschilt per land
Flavanolen, flavonen, flavonolen, flavanonen, anthocyanidinen, isoflavonen	Remmend	Thee, cacao, ui, appel, citrus, bessen, soja	Trekken omlaag	Vergen een flavonoïdedatabase die weinig studies hebben
Groene en zwarte thee	Remmend	Gezette thee van beide soorten	Trekt omlaag	Zetsterkte wordt zelden vastgelegd
Knoflook, ui, gember, kurkuma, saffraan, zwarte peper, tijm en oregano, rozemarijn, eugenol	Remmend	De kruiden en specerijen zelf, eugenol uit kruidnagel	Trekken omlaag, kurkuma met een van de zwaarste gewichten	Geen gangbare vragenlijst vraagt hoeveel saffraan je at
Cafeïne	Remmend	Koffie, thee	Trekt licht omlaag	Cafeïne wordt gescoord, niet koffie
Alcohol	Remmend	Bier, wijn, sterke drank	Valt aan de remmende kant, wat vrijwel iedereen verrast	Komt uit bevindingen bij matige inname. Het laat zien dat de index één smalle literatuur modelleert, niet gezondheid, en is geen argument om te drinken

Parameters met een ontstekingsbevorderende richting

Parameter	Richting	Alledaagse producten die het leveren	Effect op de score van het voedingspatroon	Kanttekening bij de meting
Totale energie	Bevorderend	Elke grote portie	Duwt omhoog	Er is een energiegecorrigeerde versie, per 1.000 calorieën
Verzadigd vet	Bevorderend	Roomboter, vet vlees, kaas, room, kokosvet	Omhoog, het zwaarste positieve gewicht bij de vetten	Vetinname wordt slecht gerapporteerd
Transvet	Bevorderend	Deels geharde vetten, inmiddels beperkt in de EU	Omhoog	Vindt in recente data bijna niets meer
Totaal vet	Bevorderend	Elke erg vette maaltijd	Omhoog	Botst met de losse vetten die andersom tellen
Cholesterol	Bevorderend	Eieren, schaaldieren, orgaanvlees	Omhoog	Cholesterol in voeding en in bloed zijn twee maten
Koolhydraten	Bevorderend	Brood, rijst, pasta, aardappel, suiker, frisdrank	Omhoog	Tafelsuiker en volkoren tellen gelijk
Eiwit	Bevorderend	Vlees, zuivel, eieren, peulvruchten	Zwak omhoog	Plantaardig eiwit telt als dierlijk
IJzer	Bevorderend	Rood vlees, verrijkte ontbijtgranen, peulvruchten	Zwak omhoog	Heem- en non-heemijzer worden niet gescheiden
Vitamine B12	Bevorderend	Vlees, vis, zuivel, verrijkte producten	Omhoog	De enige B-vitamine aan deze kant

Wat je zoekt en niet vindt

Voedingsmiddel	Waarom het ontbreekt	Dichtstbijzijnde parameter die het dekt
Rood vlees	Er is geen vleesparameter, de index scoort voedingsstoffen	Verzadigd vet, cholesterol, ijzer, B12
Vleeswaren	Idem, pekelen en conserveren zitten er niet in	Verzadigd vet, totale energie
Toegevoegde suiker	Geen aparte parameter voor toegevoegde suiker	Koolhydraten, totale energie
Zout en natrium	Komt in geen enkele vorm voor bij de 45 parameters	Niets dekt het
Ultrabewerkte producten	Een productiecategorie, geen voedingsstof	De voedingsstoffen die het product levert
Gluten en tarwe	Geen parameter voor beide	Koolhydraten, vezels
Zuivel	Geen parameter voor melk, kaas of yoghurt	Verzadigd vet, eiwit, B12
Zaadoliën	Geen parameter per specifieke olie	Meervoudig onverzadigd vet en omega 6, beide remmend
Groente in het algemeen	Alleen ui en knoflook kregen een eigen parameter	Vezels, vitamine C, foliumzuur, carotenoïden, flavonolen

Nutri-Score en de index meten niet hetzelfde

In het schap liggen twee scores naast elkaar die makkelijk door elkaar lopen. De Nutri-Score beoordeelt één product per 100 gram en rekent zout en suikers zwaar mee. De index beoordeelt een heel voedingspatroon over een periode en heeft voor zout geen parameter en voor toegevoegde suiker evenmin. Een product met een matige Nutri-Score kan dus prima passen in een voeding die op de index laag uitkomt, en omgekeerd.

De verplichte voedingswaardetabel helpt maar half. Verplicht zijn energie, vet, verzadigd vet, koolhydraten, suikers, eiwit en zout per 100 gram. Vijf daarvan zijn parameters van de index, en die vijf tellen allemaal aan de bevorderende kant. Vezels, met een van de zwaarste remmende gewichten, zijn in de EU een vrijwillige vermelding en staan lang niet overal. Mineralen, vitamines, flavonoïden, thee en specerijen staan er sowieso niet op. Van een etiket valt dus geen DII-score af te lezen, en wat je er wél van afleest helt naar één kant. Zoek je de voedingsmiddelen zelf, dan staat dat in de volledige lijst met ontstekingsbevorderende voeding per categorie.

Een dieetscore is geen oordeel over één product

De gepubliceerde index scoort parameters, geen voedingsmiddelen. Elke tabel met een DII-waarde voor blauwe bessen of pizza is een afleiding van derden uit voedingsstofdata en geen onderdeel van het instrument; lees zulke waarden als illustratief. Eén maaltijd scoren kan evenmin: de score beschrijft gewone inname over een periode, want zo is de referentieverdeling opgebouwd.

Bovenal is dit een epidemiologisch instrument. Het bestaat om groepen mensen te rangschikken naar het geschatte ontstekingspotentieel van hun voeding en om op bevolkingsniveau verbanden te zoeken. Er is geen gevalideerde grenswaarde die zegt of iemand ontstoken is, en een score is geen diagnose. Systemen voor dit doel spreken elkaar bovendien tegen; waarom ontstekingsscores voor voeding uiteenlopen zet er meerdere naast elkaar.

Waarom twee DII-scores niet hetzelfde hoeven te meten

Totale energie is zelf een parameter, aan de bevorderende kant. Wie van alles meer eet, krijgt ook meer van de remmende parameters binnen, maar duwt de score via energie tegelijk omhoog. Daarom bestaat er een energiegecorrigeerde variant, die inname per 1.000 calorieën rekent en tegen een even gecorrigeerde referentie legt; die versie vraagt naar de samenstelling van een voedingspatroon in plaats van naar de hoeveelheid. Beide heten in publicaties een DII-score, terwijl het niet dezelfde maat is.

Hoeveel één parameter de score beweegt, hangt van twee dingen af. Van het gewicht uit de review: vezels, verzadigd vet en kurkuma wegen zwaarder dan bijvoorbeeld eiwit of ijzer. En van de percentielstap, die de bijdrage van elke parameter aan boven- en onderkant begrenst. Praktisch: van bijna niets naar gemiddeld gaan beweegt de score merkbaar, van veel naar heel veel nauwelijks nog. De index beloont dus eerder het dichten van een gat dan het verder opvoeren van iets waar je al ruim in zit.

Waar de index het minst precies is

Vrijwel geen studie gebruikt alle 45 parameters, omdat gewone vragenlijsten saffraan, eugenol en losse flavonoïdesubklassen niet vastleggen; scores met verschillende aantallen parameters zijn niet strikt vergelijkbaar. De vergelijking is ook relatief: inname wordt gescoord tegen een referentie uit meerdere landen, dus hetzelfde ontbijt belandt in een ander percentiel bij een andere referentie. En elke richting weerspiegelt het onderzoek dat er ten tijde van de review was. Het overzicht van ontstekingsbevorderende en ontstekingsremmende voeding laat zien waar dagelijkse indeling en onderzoeksindeling uiteenlopen.

Wat het onderzoek laat zien en wat open blijft

De index is vooral in observationeel onderzoek gebruikt. Cohorten uit verschillende landen wijzen overwegend dezelfde kant op: wie aan de bevorderende kant scoort, heeft gemiddeld iets hogere cijfers voor een aantal chronische aandoeningen. De verbanden zijn meestal bescheiden, en ze komen uit data waarin voeding niet alleen reist — roken, bewegen, inkomen en opleiding hangen ermee samen én met de uitkomsten. Statistisch corrigeren verkleint dat, maar haalt het er niet uit.

Twee kanttekeningen wegen zwaarder dan de uitkomsten zelf. Veel cohorten meten voeding één keer, aan het begin, soms jaren voor wat ze later tellen; dat iemand zo bleef eten is een aanname. En onderzoek dat de score rechtstreeks naast gemeten ontstekingsmarkers in dezelfde mensen legt, is minder eenduidig uitgevallen dan het onderzoek naar uitkomsten — terwijl juist dat verband de aanname is waar het instrument op rust. Samen levert dat een bruikbaar middel op om groepen te ordenen, en geen uitspraak over één persoon.

Lees de lijst als richting, niet als ranglijst

Praktisch gelezen wijst de parameterlijst waar voedingsadvies toch al heen wijst: meer vezels, meer plantaardig, meer kruiden en specerijen, meer van de vetten uit vis en noten, minder verzadigd vet, kleinere porties. Over jouw lichaam zegt hij bijna niets. Dat gat dicht je alleen met observatie over tijd: wat je at, hoe je je daarna voelde, consequent genoeg genoteerd dat herhaling zich van ruis onderscheidt. Meer doet NutriAI niet. Je fotografeert een maaltijd, de app schat producten en porties en geeft met één vast kader een letter voor het geschatte ontstekingspotentieel, daarna noteer je klachten. De schatting heeft echte foutmarges en is het zwakst bij oliën, dressings, sauzen en suiker in samengestelde gerechten. De letter is geen klinische meting, en een patroon dat opduikt is een correlatie in je eigen dagboek, geen diagnose.

Wanneer het geen scorevraag meer is

Scores en eetdagboeken passen bij gewone, niet-alarmerende klachten. Sommige signalen horen bij een arts: onbedoeld gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting, aanhoudende koorts, een gezwollen gewricht met roodheid en warmte, hevige pijn of pijn die je wakker maakt, of klachten die gestaag verergeren. Heb je een vastgestelde ontstekingsziekte of gebruik je daarvoor medicatie, bespreek voedingsveranderingen dan eerst met je arts of een diëtist.

Waar dit op gebaseerd is

Gepubliceerde methodiek over de constructie van de dieet-ontstekingsindex, inclusief de literatuurreview van voedingscomponenten tegenover ontstekingsmarkers en de scoringsprocedure
Peer-reviewed onderzoek naar verbanden tussen voedingscomponenten en circulerende ontstekingsmarkers zoals C-reactief proteïne en interleukine-6
Epidemiologische studies die de index op cohortdata toepassen, inclusief hoeveel parameters hun vragenlijsten konden leveren
Voedingswaardetabellen voor de samenstelling van de genoemde producten
Algemene klinische richtlijnen over klachten die medische beoordeling vragen in plaats van zelfregistratie